الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

413

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

2 . مساوات مسلمانان در بيت المال بىشك بيت المال منابع مختلفى دارد ؛ يكى از منابع آن زكات است و مىدانيم در تقسيم زكات مساوات شرط نيست ، بلكه زكات براساس نياز داده مىشود و نيز ضرورتى ندارد كه با حضور نيازمندى منتظر نيازمند ديگرى بنشينيم بلكه مىتوانيم به قدر كافى به نيازمند حاضر بدهيم . ديگر از منابع بيت المال خمس است كه در صدر اوّل غالبا از غنائم جنگى گرفته مىشد . خمس در اختيار حاكم اسلامى قرار مىگيرد تا طبق برنامهء ويژه‌اى كه در فقه اسلامى و روايات آمده است به نيازمندان برسد ، در آن نيز مساوات شرط نيست . سوم خود غنائم جنگى است كه به طور مساوى در ميان جنگجويان تقسيم مىشود ؛ ولى لشكر پياده يك سهم مىبرد و لشكر سواره دو سهم ، زيرا در آن زمان تهيّه مركب براى سواره نظام به هزينهء خود آنها بود البتّه گاهى پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله از ياران خود اجازه مىگرفت و بخشى از غنائم را به فرد يا افراد خاصى براى جلب آنها به اسلام صلّى اللّه عليه و إله و سلّم مىداد . منابع چهارم و پنجم و ششم عبارتند از درآمد خيريه‌ها ، و خمس غير غنائم و انفال كه در آن نيز مساوات در مقام تقسيم شرط نبوده و اينجا جاى شرح آن نيست . منبع هفتم بيت المال كه در آن زمان از همه مهم‌تر بوده و قسمت عمدهء اموال بيت المال از اين طريق حاصل مىشده درآمد اراضى خراجيه است ؛ يعنى مال الاجاره‌ها يا خراجى كه از زمينهاى فتح شده به خزانهء دولت اسلام ريخته مىشد ، زيرا اين زمينها ملك عموم مسلمين بود . نه تنها نسل موجود ، بلكه نسلا در نسل و طبعا درآمد آن تعلق به همه داشت . درست شبيه يك ملك مشاع كه همه در آن مساوىاند ، بديهى است حكومت اسلامى حق نداشت در تقسيم اين درآمد